Uşaqlarda göz sağlamlığıROP, çəpgözlük, göz tənbəlliyi

Uşağın görmə sistemi doğuşdan sonra illər boyu inkişaf edir. Bu dövrdə vaxtında düzəldilməyən problem, məsələn çəpgözlük, yüksək eynək nömrəsi və ya katarakta, böyük yaşda tam düzəlməyə bilər. Ona görə uşaq gözündə vaxt xüsusilə qiymətlidir.

Uşaqlarda görmə cədvəli ilə yoxlama

Vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrdə ROP

Vaxtından əvvəl doğulan körpənin retina damarları hələ tam formalaşmamış olur. Bəzi körpələrdə bu damarlar düzgün inkişaf etmir və retinopatiya (ROP) yaranır. Ağır hallarda retina qopa və görmə itə bilər.

Vaxtından xeyli əvvəl və az çəki ilə doğulan körpələr risk qrupundadır. Əlavə risk amilləri olduqda bu həddən böyük körpələr də müayinə edilə bilər. ROP ilk mərhələlərdə xaricdən heç bir əlamət vermir, ona görə müayinə vaxtında, neonatoloqun yönləndirməsi ilə aparılmalıdır.

Çəpgözlük

Çəpgözlükdə gözlər eyni nöqtəyə yönəlmir: bir göz içəri (ezotropiya) və ya bayıra (ekzotropiya) qaçır. Bu, daimi ola bilər və ya yalnız yorğunluqda, uzağa baxanda görünə bilər. Valideynin şübhəsi ilk siqnaldır. Həkim örtmə–açma testi ilə gözlərdən biri örtüləndə digərinin yerini dəyişib-dəyişmədiyini yoxlayır. Körpələrdə burun kökünün enli olması yalançı çəpgözlük təəssüratı yarada bilər, bunu da yalnız müayinə ayırd edir.

Müalicə çəpgözlüyün növündən asılıdır: bəzən düzgün eynək kifayət edir. Eynəklə düzəlməyən horizontal çəpgözlükdə gözün xarici əzələləri üzərində əməliyyat aparılır: əzələ zəiflədilir və ya gücləndirilir, gözlər paralel vəziyyətə gətirilir.

Əlamətlər

  • Gözlərdən birinin içəri və ya bayıra qaçması
  • Başın yana əyilməsi
  • Bir gözü qıyma
  • Göz tənbəlliyi

Müalicə

  • Eynək korreksiyası
  • Okkluziya
  • Horizontal çəpgözlük əməliyyatı

Gecikmədən müraciət edin

Qəfil başlayan çəpgözlük, xüsusən baş ağrısı, qusma və ya yeriş pozğunluğu ilə birlikdə, həmçinin gözün travması, qəfil qızarma və ağrı vaxt itirmədən müayinə tələb edir.

ROP müayinəsi və uşaqlarda göz müayinəsi aparılır. Müalicə tələb edən ROP mərhələsində və ya xüsusi uşaq cərrahiyyəsi lazım olduqda körpə müvafiq mütəxəssisə yönləndirilə bilər.

Suallar

Eynək taxmaq gözü eynəyə «bağlı» edirmi?

Xeyr. Eynək nömrəsi gözün quruluşundan asılıdır və eynək onu artırmır. Uşaq aydın görməyə başlayanda çox vaxt eynəyi özü istəyir. Uşaq böyüdükcə nömrə dəyişə bildiyi üçün kontrol müayinələrini buraxmayın.

Çəpgözlük əməliyyatından sonra eynək lazım olacaqmı?

Əməliyyat gözlərin istiqamətini düzəldir, eynək nömrəsini yox. Uşağın nömrəsi varsa, eynək davam edir. Tənbəl gözün müalicəsi də əməliyyatdan sonra davam etdirilir.

Böyüklərdə çəpgözlük əməliyyatı mümkündürmü?

Bəli. Əməliyyatla gözlərin vəziyyəti düzəlir, bəzi hallarda ikili görmə də azalır. Lakin uzun illər tənbəl qalmış gözün görməsi əməliyyatla tam bərpa olunmaya bilər.